Elk jaar krijgt de Rotterdamse Dakendagen het voor elkaar om daken in de stad, die normaal ontoegankelijk zijn, open te stellen voor publiek. Het festival drááit om toegankelijkheid. De organisatie ziet graag dat meer mensen die toegankelijkheid kunnen ervaren, ook als zij een fysieke beperking hebben.

In dit interview spreken we met Nikki Kamps, van de Rotterdamse Dakendagen, over de aanpak en ervaringen van hun organisatie op het gebied van toegankelijkheid.

Ambitie

Wat motiveerde jullie om aan de slag te gaan met toegankelijkheid?

‘Onze missie is om de ruimte op platte daken in te zetten om het leven in de stad te verbeteren. Daarom is ons motto: je kan het dak op! Daken zijn doorgaans voor niemand toegankelijk, laat staan voor mensen met bijvoorbeeld een fysieke beperking. Om er toch leuke en veilige evenementen te organiseren moeten wij slimme manieren vinden. Toegankelijkheid is voor ons dus zowel een extra uitdagend als essentieel thema.’

Hoe sluit het onderwerp aan bij de identiteit van jullie festival? 

‘Op daken stijg je uit boven de drukte, geniet je van mooie vergezichten en is er ruimte om toffe dingen te doen. Dat daar maar weinig gebruik van wordt gemaakt, komt omdat onze maatschappij en onze gebouwen er niet op zijn ingericht. Als architectuurfestival gebruiken we daken om nieuwe perspectieven te bieden. Op het dak vraag je je, uitkijkend over de stad, af: waarom zijn de dingen zoals ze zijn? Het bredere vraagstuk van toegankelijkheid ligt in het verlengde daarvan: waarom is de maatschappij niet ingericht voor iedereen?’

Doelstelling

Met welke concrete doelstelling zijn jullie gestart?
‘We waren altijd al bezig met het onderwerp, maar nog niet eerder met ondersteuning van een externe partij. In het verleden hebben we verschillende evenementen georganiseerd waarbij rolstoelgebruikers het dak op konden. In 2025 hebben we een lift geplaatst aan de buitenkant van een gebouw, zodat ook zij die moeilijk traplopen, het dak op konden. Het Jaarprogramma Toegankelijkheid helpt ons om het onderwerp breed gedragen te krijgen en systematischer aan te pakken. Onze doelstelling is om meer mensen te laten ervaren dat er aan hen is gedacht, zonder dat ze erom hoeven te vragen.’

Hoe maken jullie deze doelstellingen meetbaar?
‘We hebben voor onszelf vijf persona's gedefinieerd: fictieve festivalbezoekers met een fysieke beperking en bijbehorende ondersteuningsbehoeften. Iedere persona willen wij minimaal twee toegankelijke programma-onderdelen op daken bieden. Dat doen we door bij interventies in de fysieke ruimte rekening te houden met ondersteuningsbehoeften en door de informatie over de ondersteunende maatregelen die we getroffen hebben, online goed vindbaar te maken. We zetten gerichte communicatie in om de doelgroep met ondersteuningsbehoeften te bereiken.’

Roadmap

Welk stappenplan hebben jullie opgesteld om jullie doelstelling te realiseren?

‘We zijn begonnen met het uitschrijven en toetsen van de vijf persona's. We hebben ze besproken met het festivalteam. Vervolgens zijn actiepunten gedefinieerd op het gebied van productie en communicatie. Een belangrijk actiepunt was de website: onder ieder programmaonderdeel toegankelijkheidsinformatie vermelden en het programma filterbaar maken op toegankelijkheid. Actiepunten die succesvol zijn gebleken, verankeren we in onze protocollen. Andere actiepunten passen we aan. Voor de editie van 2027 willen we uitbreiden met meer persona's en de website doorontwikkelen zodat deze voldoet aan Eruopese toegankelijkheidseisen.’

Wat hebben jullie onderzocht om het probleem beter te begrijpen?

‘We hebben ons aangesloten bij het Jaarprogramma Toegankelijkheid van Rotterdam Festivals en bijeenkomsten daarvan bijgewoond. Daarnaast hebben we ervaringsverhalen gelezen die passen bij onze persona’s en we hebben ons verdiept in communicatie en woordkeuze rondom dit onderwerp.’

Welke stap was belangrijker of moeilijker dan jullie vooraf dachten?

‘De toegankelijkheid van websites was tot voor kort een behoorlijk abstract idee voor ons. Bij de bouw van onze laatste website had dit nog geen prioriteit. Dat er een groep mensen is die online een kaartje wil kunnen kopen met alleen het toetsenbord, zonder muis te gebruiken, wisten we bijvoorbeeld niet. Een gesprek met een ervaringsdeskundige was hierin eye opening voor ons. Pas sinds een paar maanden weten we ongeveer waar we aan moeten werken en welke investering daarvoor nodig is. Bij een volgende ontwikkelronde willen we hier prioriteit aan geven en hier aanvullende en geoormerkte financiering bij zoeken.’

Resultaat

Is er een nieuwe doelgroep bereikt?

‘Voor de editie in 2026, die net achter ons ligt, was dat nog niet echt een doelstelling. We willen vooral een basisniveau bereiken van interventies en informatievoorziening waarop we kunnen voortbouwen. We merkten wel dat de aanpassingen aan onze website effect hebben: we ontvingen substantieel minder vragen over de toegankelijkheid van programma's. Dit voldoet aan onze doelstelling om op zijn minst te zorgen voor duidelijke en vindbare informatie over toegankelijkheid, zodat mensen er niet naar hoeven vragen.’

Wat voor reacties heb je gekregen van de doelgroep?

‘Een relatief simpele interventie, namelijk een overzicht met alle beschikbare (rolstoeltoegankelijke) toiletten op het festival, is heel positief ontvangen. Bezoekers met én zonder fysieke beperking vonden het prettig te kunnen opzoeken welke toiletten beschikbaar waren zonder hiernaar te hoeven vragen. Een andere leerzame reactie kwam wederom van een ervaringsdeskundige: wij vertellen een logisch en duidelijk verhaal over waarom het overgrote deel van de locaties niet voor iedereen toegankelijk is. Ook bij een groot dak kunnen we maar een beperkt aantal rolstoelers toelaten, omdat er anders onvoldoende mogelijkheid is voor hen om allemaal te kunnen vluchten bij een calamiteit. Zo’n uitleg wordt gewaardeerd. Het neemt frustratie weg én biedt de mogelijkheid om de aandacht te vestigen op de programma's die wél voor iedereen toegankelijk zijn.'