In het Jaarprogramma Toegankelijkheid werken dertien Rotterdamse festivalorganisaties samen aan het verbeteren van de toegankelijkheid van hun festivals. Op 25 februari 2026 kwamen ze voor een derde sessie bij elkaar in W70 in Rotterdam. Daar presenteerden ze hun doelstellingen aan een panel van drie ervaringsdeskundigen. Het Jaarprogramma Toegankelijkheid is een initiatief van Rotterdam Festivals en wordt begeleid door Buro Nuvo.

Voor de derde sessie van het Jaarprogramma Toegankelijkheid was een panel van drie ervaringsdeskundigen uitgenodigd: Liorah Hoek, Thomas Maas en Britt Streefkerk. Zij weten hoe het is om met een fysieke beperking een festival te bezoeken. En hoe het is om dat te moeten laten. Naast hun persoonlijke ervaring zijn ze alle drie ook vanuit werk en studie actief betrokken bij het onderwerp toegankelijkheid.

Hun aanwezigheid bood de koplopersgroep van het Jaarprogramma Toegankelijkheid een uitgelezen kans om hun doelstellingen te toetsen. In één minuut presenteerde elke koploper zijn plannen, daarna waren er drie minuten voor feedback. De gepresenteerde doelstellingen liepen uiteen: de ene organisatie wil prikkelarme zones creëren op zijn festivalterrein, de andere richt zich op de doelgroep met een auditieve beperking. Een derde legt de focus op communicatie, en het in kaart brengen van de toegankelijkheid van festivallocaties, zodat de bezoeker van tevoren kan bepalen waar hij wel en niet naartoe kan. De ervaringsdeskundigen vroegen door: ‘Hoe prikkelarm is de prikkelarme ruimte die je wilt realiseren werkelijk?’ En deelden hun kennis: ‘Veel neurodivergente mensen laden op in een sensory room, waar juist heel lichte prikkels aanwezig zijn.’ ‘Een Nederlandstalig persoon met een auditieve beperking is niet geholpen met Engelse ondertiteling van een film, omdat hij dit niet kan volgen.’ En: ‘Als je wilt werken aan financiële toegankelijkheid, weet dan dat 60% van de mensen met een beperking in armoede leeft.’

Ze gaven tips: ‘Leg yogamatjes neer, zodat mensen even kunnen liggen.’ ‘Als je eigen locatie geen toiletten heeft waar je met een rolstoel in kunt, check dan of die er in de buurt zijn.’ Ook deelden zij persoonlijke ervaringen en gevoeligheden: ‘Ik heb een Hidden Disability Sunflower, maar draag hem niet graag, omdat ik daarmee zo’n label op mezelf plak.’ Hiermee boden ze inzicht en houvast.

Fysieke toegankelijkheid: do’s and don’ts

Het tweede deel van de sessie bestond uit een presentatie die Lyke Poortvliet van Buro Nuvo gaf over fysieke toegankelijkheid, en wat je allemaal kunt doen om je festival op dit punt te verbeteren. Aan de hand van inspirerende voorbeelden en video’s, maar ook plaatjes van hoe het níet moet, loodste ze de aanwezigen langs alle onderwerpen die er toe doen als het over fysieke toegankelijkheid van festivals gaat. Ze legde het principe van Universal Design uit: een ontwerpfilosofie die producten en omgevingen zo ontwerpt dat íedereen er gebruik van kan maken, waardoor toegankelijkheid de norm is en niet iets dat om aanpassing vraagt.

Andere onderwerpen waren Mobiliteit en parkeren, Toegang en doorgang, Eten en drinken en Programma. Naast de inzichten, handvaten en tips die Lyke deelde, deden ook de ervaringsdeskundigen hun duit in het zakje. Ze deelden openhartig hun eigen ervaringen met prikkelarme ruimten (die niet meer prikkelarm zijn als er continu mensen in- en uitlopen), de eenvoudige behoefte om af en toe even te kunnen zitten op een stoel met rugleuning, hoe het voelt om altijd aan de zijkant te zitten of juist helemaal vooraan te staan. En waarom reizen per metro of trein voor sommigen makkelijker is dan met de tram.

Ook besprak Lyke tal van mogelijkheden om festivals voor mensen met een auditieve of visuele beperking toegankelijker te maken. Van trilvest, tolk en signdancer tot een meet & feel en ondertiteling die wordt voorgelezen. Ten slotte kwam het calamiteitenplan ter sprake. Want ook hierin moet aandacht zijn voor toegankelijkheid. Hoe zorg je ervoor dat mensen met een beperking het terrein snel kunnen verlaten?