Spraakuhloos is een organisatie die spoken word toegankelijk maakt voor iedereen. Via evenementen, open mics, het jaarlijkse Tell’em festival en vooral het project Spraakuhloos Onbeperkt wordt een podium gegeven aan mensen met zichtbare en onzichtbare beperkingen. 

Ambitie

Wat motiveerde jullie om aan de slag te gaan met toegankelijkheid?
‘Wij hebben de intrinsieke motivatie om een veilige en inclusieve omgeving te creëren en daar is toegankelijkheid een onderdeel van. Spraakuhloos Onbeperkt en Tell ‘em festival zijn onlosmakelijk verbonden aan dit thema.’ 

Doelstelling

Met welke concrete doelstelling zijn jullie gestart?
‘Ons doel is om in 2028 een zo toegankelijk mogelijke editie van Tell’em festival te kunnen organiseren. We zijn gestart met het creëren van meer bewustwording, zowel bij ons publiek als binnen onze organisatie. We hebben zelfstudie en onderzoek gedaan, workshoptrajecten en evenementen georganiseerd en een spoken word poëziebundel gepubliceerd door en over mensen met beperkingen. Ook hebben we tools ontwikkeld waarmee we onze toegankelijkheid kunnen meten en verbeteren.’ 

Hoe maken jullie deze doelstellingen meetbaar?
‘We houden in onze administratie publieksaantallen bij en ook weten we hoeveel artiesten betrokken zijn geweest bij de workshoptrajecten van Spraakuhloos Onbeperkt. Nu proberen we bewustwording te creëren over de toegankelijkheid van Spraakuhloos als organisatie en deze stapsgewijs te verbeteren. Door een gedetailleerd overzicht te creëren van de reeds aanwezige én mogelijke toegankelijkheidsvoorzieningen, maken we de stand van zaken en de vorderingen meetbaar. Al deze informatie verwerken we in een ‘toegankelijkheidschecklist’, die is ontwikkeld door onze coördinator workshops en toegankelijkheid. Aan de hand van een impactscore per voorziening kan voor elke locatie of evenement een algehele score worden berekend.’

Roadmap

Welk stappenplan hebben jullie opgesteld om jullie doelstelling te realiseren?
‘We hebben een coördinator workshops en toegankelijkheid in dienst genomen, die zelf ervaringsdeskundige is. Om haar deze garantiebaan te kunnen bieden hebben we samengewerkt met het UWV en de gemeente. Haar eerste taak was om de toegankelijkheid van de organisatie in kaart te brengen. Vervolgens hebben we haar gevraagd deze aan de hand van aanbevelingen en projecten stapsgewijs te verbeteren. 
Als eerste hebben we gewerkt aan onze sociale toegankelijkheid. Zo hebben we een vaste Spraakuhloos Onbeperkt-productieassistent aangenomen die onze deelnemers met toegankelijkheidsbehoeften ondersteunt in allerlei dagelijkse zaken, van helpen met jas uittrekken tot het ‘met de hand eten geven’ aan mensen die de eigen armen niet kunnen gebruiken. 

Na het toegankelijk maken van onze eigen workshoptrajecten hebben we allerlei maatregelen getroffen om onze evenementen toegankelijker te maken. Zoals het inhuren van een schrijftolk en de aanschaf van een drempelhulp en een rijplaat. Ook hebben we ons team uitgebreid met meerdere mensen met toegankelijkheidsbehoeften. We hebben evenementen georganiseerd waarin toegankelijkheid als overkoepelend thema centraal stond. Sinds 2024 vieren we de Week van de Toegankelijkheid. We hebben toen een ervaringsparcours aangeboden tijdens ons festival. Vorig jaar hebben we een bundel gepubliceerd die bewustwording creëert. 
Nu is het belangrijk dat onze evenementen elk jaar een beetje toegankelijker worden voor alle doelgroepen. En dat we ons publiek hier juist en duidelijk over informeren. Hiervoor zijn we de toegankelijkheidschecklists aan het maken. Deze gebruiken we op twee manieren: bij het boeken van nieuwe locaties verwachten we een minimale toegankelijkheidsscore, en we publiceren de checklist op onze website en maken hem interactief. Dit maakt het mogelijk om bijvoorbeeld op te zoeken of je als rolstoelgebruiker het podium op kan bij een open mic, of je als slechthorende gebruik kunt maken van een luisterhulp of beter-zicht-plaatsen, enzovoort.’ 

Wat hebben jullie onderzocht om het probleem beter te begrijpen?
‘We hebben uitvoerig gesproken met het UWV en de gemeente over het creëren van een toegankelijke werkplek. We hebben gesproken met jobcoaches, met ervaringsdeskundigen en met talloze Onbeperkt-deelnemers over hun ervaringen met onze evenementen. Onze coördinator workshops en toegankelijkheid heeft deelgenomen aan panels met andere ervaringsdeskundigen en zich via boeken, wetenschappelijke studies en andere literatuur verder verdiept in het onderwerp. De toegankelijkheidschecklist heeft ons geholpen om specifiek te maken wat Spraakuhloos kan doen om toegankelijker te worden.’  

Welke stap was belangrijker of moeilijker dan jullie van tevoren dachten?
‘Het vinden van toegankelijke locaties en partners die dit onderwerp net zo belangrijk vinden als wij, is lastig. Ook de formele procedures die je moet doorlopen om iemand aan te nemen die een bepaalde toegankelijkheidsbehoefte heeft, bleek complexer dan gedacht. Het valt niet mee om te voldoen aan de eisen die het UWV stelt. Tenslotte is onze grootste drempel het informeren van ons publiek gebleken. Menselijk contact staat bij ons centraal, waardoor we onze digitale toegankelijkheid nog wel eens vergeten. Daar zijn we nu volop mee bezig.’

Is het jullie gelukt een nieuwe doelgroep te bereiken?
‘Ja.’

Wat voor reacties krijgen jullie? 
‘Eén van onze deelnemers, Tom Bliekendaal, vertelt in een video die op Facebook gepost werd: ‘Dankzij Spraakuhloos kon ik weer even mezelf zijn.’’