Kennisartikel: tips informatieve toegankelijkheid

Wat is informatieve toegankelijkheid?

Informatieve toegankelijkheid gaat over twee essentiële pijlers:

1. Eerlijk en duidelijk communiceren wat bezoekers met een beperking kunnen verwachten op je festival.
2. Zorgen dat informatie begrijpelijk en bruikbaar is voor iedereen, ongeacht een beperking.

Een festival is pas echt geslaagd als bezoekers met of zonder beperking zich welkom voelen, geïnformeerd en zelfstandig de informatie tot zich kunnen nemen. Dit betekent dat informatie niet alleen beschikbaar moet zijn, maar ook vindbaar, leesbaar, hoorbaar en begrijpelijk voor mensen met een fysieke, auditieve, visuele, of taal gerelateerde beperking.

Daarnaast is informatieve toegankelijkheid vanaf 2025 een wettelijke verplichting voor websites en apps (European Accessibility Act, EAA), gebaseerd op de WCAG 2.1 AA-richtlijnen. Er wordt een uitzondering gemaakt voor kleinere ondernemingen. Dit zijn bedrijven die minder dan 2 miljoen euro omzet per jaar maken en minder dan 10 medewerkers in dienst hebben. Toch moedigen wij hen ook aan om stappen te zetten in hun online communicatie toegankelijker te maken.

Waarom is informatieve toegankelijkheid belangrijk?

Informatieve toegankelijkheid vermindert onzekerheid, vergroot autonomie en voorkomt teleurstellingen. Het zorgt ervoor dat bezoekers met een beperking zelfstandig kunnen beslissen of een festival bij hen past.

Doelgroepen om rekening mee te houden:

• Fysieke beperkingen (rolstoelgebruikers, slecht ter been, niet lang kunnen staan)
• Visuele beperkingen (blind, slechtziend, kleurenblind)
• Auditieve beperkingen (doof, slechthorend)
• Neurodivergent (ADHD, autisme, dyslexie, hoogsensitiviteit)
• Verstandelijke beperkingen
• Chronische aandoeningen (long covid, fibromyalgie)
• Financiële belemmeringen
• Cognitieve beperkingen zoals Alzheimer, dementie of (NAH)
• Psychische kwetsbaarheid (depressie, angststoornissen, PTSS)
• Taalbarrières (laaggeletterdheid, niet-Nederlandstaligen)

Praktische tips voor toegankelijke communicatie

Taalgebruik: inclusief en duidelijk

• Vermijd denigrerende termen zoals "MIVA", "invalide" of "mindervalide". Gebruik specifieke termen zoals "rolstoelgebruiker" of "toegankelijk toilet". Lees hier meer. 
• Gebruik eenvoudige taal en vermijd jargon. Tools zoals Read Easy helpen teksten te vereenvoudigen voor laaggeletterden.
• Inclusieve representatie: Toon mensen met een beperking als gewone bezoekers, niet als helden of slachtoffers. Lees hier meer.
• Biedt meerdere talen aan: maak essentiële informatie beschikbaar in een andere taal naast Nederlands, relevant voor de gekozen doelgroep.

Website

Communiceer duidelijk wat bezoekers kunnen verwachten:

• Plaats toegankelijkheidsinformatie prominent op je website, niet alleen in de FAQ. Maak een aparte pagina met details over:
  • Bereikbaarheid en parkeermogelijkheden (OV, auto, aangepaste fietsen zoals driewielers en bakfietsen dicht bij entree te parkeren).
  • Toegankelijkheid van entree, routes, toiletten en voorzieningen.
  • Een hulphond is altijd welkom, toch geeft KNFG het advies de hond niet mee te nemen naar festivals, popconcerten of grote mensenmassa's. De hond kan door de drukte en de herrie zijn werk niet goed doen en verliest hier zijn begeleidende functie. Geef duidelijke informatie over drukte, geluid en licht waardoor diegene zelf kan inschatten of de hulphond mee kan.
  • Aanwezigheid van assistentie, hulpmiddelen en alternatieve belevingsvormen
  • Prikkelarme opties en zitplekken.
  • Allergenen informatie.
  • Mogelijkheid om medicijnen te koelen.
  • Mogelijkheid om elektrische rolstoel/mobiel op te laden.
  • Kolven / borstvoeding.
  • Contactgegevens voor vragen (e-mail en telefoonnummer indien mogelijk).

Maak informatie begrijpelijk en toegankelijk op je website:

• Gebruik pictogrammen en iconen om informatie visueel te ondersteunen. Zie de toegankelijkheidssymbolen van Accessibility & Amsterdam.
• Geef duidelijke verwachtingen over fysieke inspanning per podium of programma (afstanden in meters, ondergrond, eventuele obstakels). inclusief parkeren en bushalte + bereikbaarheid en aanrijroute van deze plekken met rolstoel
• Biedt persoonlijke service via een servicedesk of specifiek e-mailadres of 06 nummer op de event dag.
• Test je website hier op digitale toegankelijkheid (WCAG 2.1 AA).
• Voeg altijd alt-tekst ofwel alternatieve tekst toe aan afbeeldingen.
• Ondertitel video’s en voeg audiodescriptie toe, bijvoorbeeld via Youtube.
• Gebruik voldoende kleurcontrast (check met de Color Contrast Checker).
• Maak je website bedienbaar met een toetsenbord.
• Tools zoals ReadSpeaker maken websites toegankelijk voor slechtzienden.
• Zet alle praktische informatie in een downloadbaar Word document, dit is een stuk makkelijker voor voorleessoftware om goed op te lezen. Denk hierbij ook aan adres, bereikbaarheid, tijden en voorzieningen.

Social Media

• Voeg alternatieve tekst toe aan afbeeldingen op Instagram, Facebook en LinkedIn.
• Ondertitel video’s en gebruik tools zoals YouTube’s ondertitelingsfunctie.
• Gebruik hashtags met hoofdletters (#DoeHetZo) voor betere leesbaarheid door voorleessoftware.
• Vermijd overmatig gebruik van emoji’s – deze worden voorgelezen en kunnen de boodschap onduidelijk maken.
• Integreer toegankelijkheid in je marcom plannen.

Ticketing en gastenlijst

• Biedt specifieke tickets aan voor bezoekers met een beperking (bijv. rolstoelgebruikers, auditieve beperkingen). Voordeel hiervan is inzicht te krijgen in de aantallen, en eventueel een maximum te stellen ivm capaciteit voor bepaalde voorzieningen. Geef hierbij duidelijk aan wat mensen met deze tickets kunnen verwachten van de organisatie, bijvoorbeeld toegang tot een deck, of een gereserveerde zitplaats, een trilvest. Besef hierbij wel dat mensen in een rolstoel ook een regulier ticket kunnen kopen.
• Voeg een vinkje toe bij ticketaankoop voor updates over toegankelijkheid. Voordeel hiervan is in contact te blijven met mensen die zelf of wellicht voor een vriend, vriendin of familielid op de hoogte willen blijven van de faciliteiten en maatregelen. Je zou deze lijst ook kunnen gebruiken voor bezoekersonderzoek na het festival. Geeft dit dan wel vooraf aan.
• Vinkje of regel om toegankelijke faciliteiten & extra informatie aan te vragen. Deze contacten kan je 1-op-1 benaderen, samen afstemmen wat er nodig is, en wat de organisatie kan bieden voor specifieke vragen rondom toegankelijkheid.
• Geef aan wat de mogelijkheden zijn om een eigen tolk of ondersteunend persoon mee te brengen. Geef hierbij aan of deze persoon een eigen ticket tegen normaal tarief moet kopen, gratis mee mag, of een ticket met gereduceerd tarief kan aanschaffen.
• Zorg voor een duidelijk e-mailadres voor vragen over toegankelijkheid.
• Werk samen met Ticket Bank of een lokale partner om tickets aan mensen met beperkte financiële middelen aan te bieden.
• Biedt een Donation Ticket aan in je ticketshop, en laat reguliere bezoekers bijdragen aan een ticket voor mensen met beperkte financiële middelen.
• Werk samen met Tickets for Good zij doneren tickets aan zorgmedewerkers.
• Stel een (verplichte) gastenlijst donatie in voor een goed doel ter bevordering van toegankelijkheid.

Programma & terrein

Signing & crew

• Zorg voor duidelijke bewegwijzering met pictogrammen en tekst op het terrein.
• Train je crew over toegankelijkheidsvoorzieningen en bejegening.
• Bied prikkelarme zones en rustige tijden voor mensen met neurodiversiteit of prikkelgevoeligheid.
• Toegankelijke voorzieningen zijn meegenomen op de plattegrond
• Eventueel een aangepaste plattegrond van het festivalterrein met heldere aanduidingen erop zoals welke wegen verhard zijn, welke areas wel of niet bereikbaar zijn met een rolstoel, of er ramps of gereserveerde plekken met zicht op het podium zijn.

Programma

• Trigger Warnings: Informeer bezoekers over stroboscopische effecten of harde geluiden.
• Filteropties: Gebruik filteropties in je programma-overzicht (bijv. verhoogd deck, trilvest, audiodescriptie, ringleiding, gebarentolken, ondertiteling, meet & feel, prikkelarm ontvangst, taal, gratis).
• Communiceer duidelijk of voorzieningen zoals een gebarentolk alleen op aanvraag beschikbaar zijn.
• Mogelijkheid om songtekst / programma tekst vooraf op te vragen voor tolk, die kan zich met hulp van deze tekst beter voorbereiden.

Afsluiting: aan de slag!

Informatieve toegankelijkheid is een doorlopend proces. Begin met kleine stappen:

1. Vervang denigrerende taal door inclusieve termen.
2. Plaats toegankelijkheidsinformatie prominent op je website.
3. Optimaliseer je website met tools zoals Read Easy en ReadSpeaker.
4. Betrek ervaringsdeskundigen bij het testen van je communicatie.
5. Train je team en leveranciers zoals beveiliging, barpersoneel en hosts over toegankelijkheid en bejegening van je bezoekers.